Blog

Bir makale dergiye ulaştığında ilk okuyucusu editördür ve editörün zamanı sınırlıdır. Özet karmaşık, cümleler uzun ve terminoloji tutarsızsa, en güçlü bulgular bile ilk elemede gözden kaçabilir. Pek çok masa reddi (desk reject) bilimsel değil, sunuma dair nedenlerle gerçekleşir.

Bu rehberde akademik redaksiyonun ne olduğunu, hangi düzeylerde yapıldığını, proofreading ve çeviriden farkını, hangi durumlarda gerektiğini ve iyi bir redaksiyon hizmetini nasıl seçeceğinizi ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Akademik redaksiyon nedir ve neleri kapsar?

Akademik redaksiyon; metnin dil bilgisi, yazım, noktalama, cümle yapısı, paragraf akışı, terminoloji tutarlılığı, akademik üslup ve dergi kurallarına uygunluk açısından uzman bir editör tarafından düzenlenmesidir.

Redaksiyon sürecinde editör, yazarın bilimsel argümanını değiştirmez; onu daha açık, daha akıcı ve daha ikna edici biçimde ifade etmesine yardımcı olur. Yeniden yazım gereken yerlerde öneriler yorum olarak sunulur ve son kararı her zaman yazar verir. Bu yaklaşım hem akademik dürüstlüğü korur hem de metnin yazarın sesini taşımasını sağlar.

• ✓Dil bilgisi, yazım ve noktalama düzeltmeleri
• ✓Uzun ve karmaşık cümlelerin sadeleştirilmesi
• ✓Paragraflar arası geçiş ve mantık akışının güçlendirilmesi
• ✓Terminoloji ve kısaltmaların tutarlı kullanımı
• ✓Akademik üslup ve nesnel dil
• ✓Başlık, özet ve anahtar kelimelerin gözden geçirilmesi
• ✓Kaynakça ile metin içi atıfların uyumu

Akademik redaksiyon hangi düzeylerde yapılır?

Akademik redaksiyon genellikle üç düzeyde yapılır: yüzeysel dil kontrolü (proofreading), dil ve üslup düzenlemesi (copyediting) ve yapı ile argüman akışını da kapsayan kapsamlı editörlük (substantive editing).

Pek çok yazar yalnızca proofreading’e ihtiyaç duyduğunu düşünür; oysa ön incelemede cümle yapısı veya akış sorunları da tespit edilebilir. Doğru düzeyi seçmek hem bütçenizi korur hem de beklentinizi karşılayan bir sonuç almanızı sağlar.

Akademik redaksiyon neden gereklidir?

Akademik redaksiyon; editörün ve hakemlerin makaleyi dil sorunları yerine bilimsel katkısıyla değerlendirmesini sağlar ve dilden kaynaklanan masa reddi riskini azaltır.

Özellikle uluslararası dergilerde hakem raporlarında sık rastlanan bir yorum vardır: “The manuscript requires extensive English editing.” Bu yorum tek başına ret nedeni olmasa da hakemin makaleye bakışını olumsuz etkiler. Anadili İngilizce olmayan araştırmacılar için profesyonel redaksiyon, bilimsel emeğin hak ettiği şekilde okunmasını sağlayan bir yatırımdır.

Türkçe makalelerde de durum farklı değildir. TR Dizin’de taranan dergiler başta olmak üzere pek çok dergi, Türkçe yazım kurallarına, terim birliğine ve akademik üsluba önem verir. Uzun cümleler, yabancı terimlerin tutarsız karşılıkları ve anlatım bozuklukları hakem sürecini uzatabilir.

Akademik redaksiyon, proofreading ve çeviri arasındaki fark nedir?

Çeviri metni bir dilden diğerine aktarır, proofreading son hâline gelmiş metindeki yüzeysel hataları düzeltir, akademik redaksiyon ise dil, üslup ve akışı kapsamlı şekilde iyileştirir.

Çoğu projede bu hizmetler birlikte kullanılır. Örneğin Türkçe yazılmış bir makale önce akademik çeviriden, ardından hedef dilde redaksiyondan geçer. Kendi İngilizcesiyle yazan bir araştırmacı ise doğrudan redaksiyon ve son okuma desteği alabilir.

Dergi yazım kurallarına uyum redaksiyonun parçası mıdır?

Evet; kapsamlı bir akademik redaksiyon, hedef derginin yazar rehberindeki başlık yapısı, özet uzunluğu, kaynak gösterme stili, şekil-tablo ve beyan kurallarına uygunluğu da kontrol eder.

Her derginin yazar rehberi farklıdır. Bir dergi APA 7 isterken diğeri Vancouver veya Chicago stilini kullanabilir. Özet kelime sınırı, anahtar kelime sayısı, yapılandırılmış özet zorunluluğu, etik kurul ve çıkar çatışması beyanları, şekil çözünürlüğü gibi detaylar da dergiye göre değişir. Bu kurallara uyulmaması, makalenin daha hakeme gönderilmeden teknik nedenlerle iade edilmesine yol açabilir.

• ✓Başlık uzunluğu ve başlık sayfası düzeni
• ✓Özet türü (yapılandırılmış/yapılandırılmamış) ve kelime sınırı
• ✓Anahtar kelime sayısı
• ✓Kaynak gösterme stili (APA, MLA, Vancouver, Chicago, IEEE)
• ✓Şekil ve tablo formatı, numaralandırma ve çözünürlük
• ✓Etik, finansman, çıkar çatışması ve veri erişilebilirlik beyanları
• ✓Kör hakemlik için anonimleştirilmiş dosya

Ekibimiz Word şablonları ve Overleaf/LaTeX ile hazırlanan makalelerde çalışır; kaynakça düzenlemesinde EndNote, Mendeley ve Zotero kütüphanelerinizle uyumlu ilerler. Bu sayede biçimlendirme değişiklikleri, kaynak yönetim aracınızın yapısını bozmadan uygulanır.

Akademik redaksiyon süreci nasıl işler?

Süreç; metnin ve hedef derginin paylaşılması, ön inceleme ile düzeyin belirlenmesi, alan uzmanı editörün atanması, redaksiyon, yazar onayı ve son kontrol adımlarından oluşur.

İngilizce makale redaksiyonunda nelere dikkat edilir?

İngilizce makale redaksiyonunda dil bilgisinin yanında akademik İngilizcenin kalıpları, Amerikan veya İngiliz yazım tercihi, zaman kullanımı ve derginin üslup beklentileri birlikte ele alınır.

Türkçe düşünülüp İngilizce yazılan metinlerde en sık görülen sorun, Türkçe cümle yapısının İngilizceye taşınmasıdır. Fiilin cümle sonuna yakın yer aldığı uzun yapılar, art arda gelen edilgen cümleler ve “it is seen that” gibi kalıplar metni ağırlaştırır. İyi bir editör bu yapıları anlamı bozmadan daha doğal bir akademik İngilizceye dönüştürür.

Zaman kullanımı da önemli bir konudur. Genel olarak literatürdeki yerleşik bilgiler geniş zamanla, kendi çalışmanızda yaptıklarınız geçmiş zamanla, bulgularınızın yorumları ise çoğu zaman geniş zamanla anlatılır. Bu kural alana ve dergiye göre küçük farklılıklar gösterebilir; tutarlılık her zaman esastır.

Ayrıca derginin Amerikan (analyze, behavior) veya İngiliz (analyse, behaviour) yazımını tercih edip etmediği kontrol edilmeli ve metin boyunca tek bir tercih uygulanmalıdır. Bu küçük tutarlılıklar, editörün gözünde metnin özenle hazırlandığını gösterir.

Başlık ve özet redaksiyonu neden ayrıca önemlidir?

Başlık ve özet, editörün ve veri tabanı kullanıcılarının ilk okuduğu bölümlerdir; bu yüzden en yoğun redaksiyon emeği genellikle bu iki bölüme harcanır.

Editör, bir makaleyi hakeme gönderip göndermeme kararını çoğu zaman başlık, özet ve kapak mektubuna bakarak verir. Özetin amacı, yöntemi, temel bulguları ve sonucu açık ve kısa biçimde sunması gerekir. Gereksiz arka plan bilgisi, belirsiz ifadeler veya kelime sınırının aşılması bu ilk izlenimi zayıflatır.

Başlık ise hem bilgilendirici hem de aranabilir olmalıdır. Çalışmanın ana değişkenlerini, bağlamını ve gerekiyorsa yöntemini yansıtan bir başlık, makalenin Google Scholar, Scopus ve Web of Science gibi platformlarda doğru okuyucuya ulaşmasını kolaylaştırır. Anahtar kelimelerin başlıkta tekrarlanmaması ve tamamlayıcı terimlerden seçilmesi de keşfedilebilirliği artırır.

• ✓Başlık, çalışmanın ana değişkenlerini ve bağlamını yansıtıyor.
• ✓Özet; amaç, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerini içeriyor.
• ✓Özet, derginin kelime sınırına uyuyor.
• ✓Özette metinde olmayan bir bilgi veya iddia yer almıyor.
• ✓Anahtar kelimeler başlığı tekrar etmek yerine tamamlıyor.

Hangi alanlarda akademik redaksiyon desteği alınabilir?

Tıp, hemşirelik ve sağlık bilimlerinden mühendislik, eğitim, sosyal bilimler, işletme, iktisat, hukuk ve fen bilimlerine kadar tüm alanlarda, alan terminolojisine hâkim editörlerle redaksiyon desteği alınabilir.

Alan uzmanlığı, redaksiyonun kalitesini doğrudan belirler. Bir tıp makalesinde “incidence” ile “prevalence” arasındaki farkı bilmeyen bir editör, dili düzeltirken anlamı bozabilir. Bir mühendislik makalesinde birim ve sembol kullanımı, bir sosyal bilimler makalesinde ise kavramların kuramsal karşılıkları özen gerektirir. Bu nedenle Makale Hazırlama’da her metin, alanına uygun akademik geçmişe sahip bir editöre atanır.

İyi redaksiyon görünmezdir: Okuyucu dili fark etmez, yalnızca fikri anlar.

İyi bir akademik redaksiyon hizmeti nasıl seçilir?

Alan uzmanı editörler, takip değişiklikli çalışma, gizlilik güvencesi, dergi kurallarına hâkimiyet ve net teslim süresi sunan bir hizmeti tercih edin.

• ✓Editörler alanınızda akademik deneyime sahip mi?
• ✓Değişiklikler takip modunda ve yorumlarla mı yapılıyor?
• ✓Gizlilik sözleşmesi (NDA) ve KVKK uyumu var mı?
• ✓Hedef derginin kurallarına göre biçimlendirme yapılıyor mu?
• ✓Revizyon veya ikinci okuma hakkı tanınıyor mu?
• ✓Teslim süresi yazılı olarak belirtiliyor mu?

Akademik redaksiyon için neden Makale Hazırlama?

2008’den beri hizmet veren Makale Hazırlama; Prof. Dr., Doç. Dr. ve araştırma görevlilerinden oluşan 250+ uzman kadrosu, %100 gizlilik ilkesi ve dergi süreçlerindeki deneyimiyle redaksiyonu yayın sürecinin bütününe bağlar.

Ekibimizin 20 yılı aşkın akademik deneyimiyle dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerden akademisyen ve öğrencilerle çalıştık. Redaksiyonun ötesinde dergi seçimi, gönderim, hakem yorumlarına yanıt ve revizyon aşamalarında da destek veriyoruz; yayın sürecinin son aşamasına kadar yanınızdayız. Teslim öncesinde benzerlik kontrolü yapmak isteyen yazarlar için raporu Turnitin arşivine kaydetmeyen intihal ve yapay zekâ raporu hizmetimiz de mevcuttur. Ekibimizi hakkımızda sayfasında tanıyabilirsiniz.

Akademik metinlerde editörlerin en sık düzelttiği hatalar nelerdir?

En sık düzeltilen hatalar; aşırı uzun cümleler, tutarsız terim kullanımı, gereksiz edilgen yapılar, belirsiz zamirler ve metin içi atıf ile kaynakça arasındaki uyumsuzluklardır.

• Uzun cümleler: Üç dört yan cümle içeren cümleler okuyucunun ana fikri kaçırmasına neden olur.
• Terim tutarsızlığı: Aynı kavram için farklı terimler kullanmak, farklı kavramlardan söz ediliyormuş izlenimi yaratır.
• Aşırı iddialı dil: “Kanıtlamaktadır” yerine çoğu zaman “göstermektedir” veya “desteklemektedir” daha doğrudur.
• Belirsiz göndermeler: “Bu durum” ifadesinin neyi kastettiği her zaman açık olmalıdır.
• Atıf uyumsuzluğu: Metinde geçen her kaynak kaynakçada, kaynakçadaki her kaynak metinde yer almalıdır.
• Kısaltmalar: Her kısaltma ilk kullanımda açık hâliyle verilmelidir.

Sık Sorulan Sorular