Blog

Tez veya makale tesliminden önce en çok sorulan sorulardan biri şudur: “Turnitin oranım kaç olmalı?” Bu soru önemlidir; ancak tek bir sayı aramak, raporun asıl verdiği bilgiyi gözden kaçırmanıza neden olabilir. Yüzde 15’lik bir oran sorunsuz olabileceği gibi, aynı oranın tamamının tek bir kaynaktan gelmesi ciddi bir sorun işareti olabilir.

Bu rehberde Turnitin benzerlik oranının ne anlama geldiğini, raporun bölümlerini nasıl okuyacağınızı, filtrelerin etkisini, kurumların sınırlarını nasıl belirlediğini ve benzerliği akademik dürüstlük çerçevesinde nasıl azaltabileceğinizi anlatıyoruz.

Turnitin benzerlik oranı nedir?

Turnitin benzerlik oranı (similarity index), yüklenen metindeki ifadelerin internet kaynakları, yayımlanmış akademik çalışmalar ve daha önce teslim edilmiş ödev veya tezlerle ne oranda eşleştiğini gösteren yüzdelik değerdir.

Turnitin, metni küçük parçalara ayırarak kendi veri tabanındaki milyonlarca kaynakla karşılaştırır ve eşleşen bölümleri renklerle işaretler. Rapordaki yüzde, eşleşen metnin toplam metne oranıdır. Bu nedenle doğru biçimde tırnak içine alınmış ve kaynak gösterilmiş bir alıntı da, filtrelenmediği sürece benzerlik oranına dahil edilir.

Yani yüksek bir oran her zaman intihal anlamına gelmez; düşük bir oran da her zaman metnin sorunsuz olduğunu göstermez. Örneğin başka bir dilden çevrilerek atıfsız kullanılan bir metin düşük benzerlik gösterebilir ama yine de etik bir sorundur. Raporu yorumlamak, yüzdenin ötesine bakmayı gerektirir.

Turnitin benzerlik oranı kaç olmalı?

Evrensel bir sınır yoktur; pek çok enstitü ve dergi kendi yönergesinde toplam oran ve tek kaynak oranı için ayrı sınırlar belirler, bu yüzden kendi kurumunuzun güncel yönergesini esas almanız gerekir.

Türkiye’deki lisansüstü enstitülerin önemli bir bölümü, tez teslimi için toplam benzerlik oranı ve tek bir kaynaktan gelen benzerlik oranı için ayrı üst sınırlar tanımlar. Bu sınırlar enstitüden enstitüye, hatta bazen programdan programa farklılık gösterebilir. Dergiler ise çoğu zaman sabit bir sayı yerine editörün raporu inceleyerek karar verdiği bir yaklaşım benimser.

Turnitin intihal raporu nasıl okunur?

Raporu okurken önce toplam oranı, ardından kaynak listesindeki en yüksek eşleşmeleri, sonra eşleşmelerin metindeki yerini ve son olarak filtre ayarlarını incelemelisiniz.

Renkli işaretlerin her biri bir kaynağa karşılık gelir. Bir paragrafın tamamen aynı renkle işaretlenmiş olması, o paragrafın tek bir kaynaktan büyük ölçüde aktarıldığını gösterir ve öncelikle ele alınmalıdır. Farklı renklerden oluşan kısa eşleşmeler ise çoğu zaman yaygın akademik kalıplardan veya terimlerden kaynaklanır.

Filtreler benzerlik oranını nasıl etkiler?

Kaynakça, alıntı ve küçük eşleşme filtreleri; doğru gösterilmiş alıntıların, kaynakça girdilerinin ve birkaç kelimelik yaygın ifadelerin oranı yapay olarak yükseltmesini önler.

Filtreler bir “oran düşürme hilesi” değildir; doğru kullanıldıklarında raporu daha anlamlı hâle getirirler. Ancak filtre ayarlarını kurumunuzun yönergesine aykırı biçimde değiştirmek, resmî değerlendirmede farklı bir sonuçla karşılaşmanıza neden olabilir.

Benzerlik oranı yüksek çıkarsa ne yapmalı?

Yüksek oranın kaynağını belirleyin; eksik atıfları ekleyin, uzun aktarımları kendi cümlelerinizle sentezleyin, gerekli doğrudan alıntıları tırnak içine alın ve gereksiz tekrarları çıkarın.

• ✓Eksik atıfları ekleyin; her aktarımın kaynağı belirtilmiş olsun.
• ✓Uzun doğrudan alıntıları kısaltın ve gerekiyorsa tırnak içine alın.
• ✓Kaynakları özetlemek yerine karşılaştırarak kendi cümlelerinizle sentezleyin.
• ✓Aynı bilgiyi birden fazla bölümde tekrar etmeyin.
• ✓Yöntem bölümünde standart ifadeler için kendi önceki çalışmanıza atıf yapın.
• ✓Ölçek maddelerini ve tanımları kurumunuzun izin verdiği biçimde gösterin.

Burada önemli bir uyarı yapmak gerekir: Metni anlamını koruyarak yalnızca kelimelerini değiştirmek, yani eş anlamlı kelime değiştirme araçlarıyla “maskelemek”, benzerliği düşürse bile intihal sorununu çözmez. Hatta anlam bozulmalarına ve akademik dürüstlük ihlaline yol açabilir. Doğru yaklaşım, kaynağı anlamak ve kendi argümanınıza hizmet edecek şekilde atıf yaparak kendi dilinizle yazmaktır.

Doğru parafraz ve atıf benzerliği nasıl etkiler?

Doğru parafraz, kaynaktaki fikri anlayıp kendi cümle yapınız ve bakış açınızla yeniden ifade etmek ve mutlaka kaynak göstermektir; bu yaklaşım hem benzerliği azaltır hem de akademik dürüstlüğü korur.

Parafraz, kelimeleri eş anlamlılarıyla değiştirmek değildir. Kaynağı okuyup kapattıktan sonra fikri kendi cümlelerinizle yazmak, ardından anlamın doğru aktarılıp aktarılmadığını kaynakla karşılaştırmak iyi bir yöntemdir. Bu süreçte fikri tek başına aktarmak yerine diğer kaynaklarla ilişkilendirmek, metni özgün bir sentez hâline getirir.

Doğrudan alıntıları özellikle tanımlar, kuramcıların özgün ifadeleri veya yasal metinler gibi ifadenin kendisinin önemli olduğu durumlar için saklayın. Metnin büyük bölümünün alıntılardan oluşması, benzerlik filtrelense bile hakem ve jüri gözünde özgün katkının zayıf olduğu izlenimini yaratır.

Kaynak yönetim araçları (EndNote, Mendeley, Zotero) atıfları tutarlı biçimde eklemenize ve kaynakçayı otomatik oluşturmanıza yardımcı olur. Böylece “atıf unutma” kaynaklı eşleşmelerin önemli bir kısmı daha yazım aşamasında önlenir.

Turnitin yapay zekâ raporu benzerlik raporundan nasıl farklıdır?

Benzerlik raporu metnin mevcut kaynaklarla örtüşmesini, yapay zekâ raporu ise metnin yapay zekâ araçlarıyla üretilmiş olma olasılığını tahmin eder; ikisi farklı soruları yanıtlar.

Turnitin’in yapay zekâ göstergesi, metnin belirli bölümlerinin büyük dil modelleri tarafından üretilmiş olabileceğine dair olasılıksal bir tahmin sunar. Bu tahmin kesin bir kanıt değildir ve yanlış pozitif sonuçlar verebilir. Bu nedenle kurumlar yapay zekâ göstergesini genellikle tek başına bir yaptırım gerekçesi olarak değil, inceleme başlatma sinyali olarak kullanır.

Kendi yazdığınız bir metnin yapay zekâ göstergesinde yüksek çıkması sizi endişelendirebilir. Böyle bir durumda taslak sürümlerinizi, notlarınızı ve kaynak yönetim kütüphanenizi saklamak, yazım sürecinizi belgelemenin en güvenilir yoludur. Kurumunuzun yapay zekâ kullanımına ilişkin politikasını okumak ve gerekiyorsa kullandığınız araçları beyan etmek de önemlidir.

Teslim öncesi intihal raporu almanın faydası nedir?

Teslim öncesi rapor; sorunlu bölümleri resmî değerlendirmeden önce görmenizi, eksik atıfları düzeltmenizi ve teslim gününe güvenle girmenizi sağlar.

Teslim öncesi kontrolde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, raporun nerede ve nasıl oluşturulduğudur. Bazı sistemlerde yüklenen metin veri tabanına kaydedilir; bu da daha sonra kurumunuzun yapacağı kontrolde metninizin “kendisiyle” eşleşmesine yol açabilir. Bu nedenle raporu arşive kaydetmeyen bir hizmet tercih etmek önemlidir.

Makale Hazırlama ailesinin Turnitin arşivine kaydetmeyen intihal ve yapay zekâ raporu hizmeti, lisanslı Turnitin altyapısıyla benzerlik ve yapay zekâ raporunu teslim öncesinde görmenizi sağlar. Rapor bir onay belgesi değil, düzeltme yapmanız için bir kontrol aracıdır. Raporu yorumlama ve atıf düzeltmeleri konusunda akademik redaksiyon ekibimiz de destek verebilir.

Tez ve dergi makalesinde benzerlik değerlendirmesi nasıl farklılaşır?

Tezlerde enstitü yönergesindeki sayısal sınırlar belirleyiciyken, dergilerde editör raporu bağlamıyla inceler ve özellikle özgün katkı bölümlerindeki eşleşmelere odaklanır.

Tezinizden makale üretiyorsanız, derginin tezden türetilmiş çalışmalara ilişkin politikasını okuyun ve kapak mektubunda bu durumu belirtin. Pek çok dergi, yayımlanmış bir tezden türetilmiş makaleyi kabul eder; ancak bunun açıkça beyan edilmesini bekler. Tez sürecinizde yöntemden savunmaya kadar rehberlik için tez danışmanlığı ekibimizle de çalışabilirsiniz.

Benzerlik raporunun amacı sizi yakalamak değil, teslimden önce düzeltme fırsatı vermektir.

Turnitin benzerlik oranı konusunda Makale Hazırlama nasıl destek olur?

Teslim öncesi lisanslı rapor, raporun uzman gözüyle yorumlanması, atıf ve alıntı düzeltmeleri için redaksiyon ve akademik dürüstlük odaklı rehberlik sunuyoruz.

2008’den beri hizmet veren Makale Hazırlama; Prof. Dr., Doç. Dr. ve araştırma görevlilerinden oluşan 250+ uzman kadrosuyla tez ve makalelerin teslim öncesi kontrol sürecinde araştırmacılara destek olur. Ekibimizin 20 yılı aşkın akademik deneyimiyle dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerden akademisyen ve öğrencilerle çalıştık. Tüm dosyalar %100 gizlilik ilkesiyle, NDA ve KVKK uyumlu biçimde işlenir. Daha fazlası için hakkımızda sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular